สาระสำคัญของหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551

วิสัยทัศน์
หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน มุ่งพัฒนาผู้เรียนทุกคน ซึ่งเป็นกำลังของชาติให้เป็นมนุษย์ที่มีความสมดุลทั้งด้านร่างกาย ความรู้ คุณธรรม มีจิตสำนึกในความเป็นพลเมืองและพลโลก ยึดมั่นในการปกครองตามระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข มีความรู้และทักษะพื้นฐาน รวมทั้งเจตคติที่จำเป็นต่อการศึกษาต่อ การประกอบอาชีพและการศึกษาตลอดชีวิต โดยมุ่งเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญบนฐานความเชื่อว่า ทุกคนสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้เต็มศักยภาพ
จุดหมาย
1.มีคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยมที่พึงประสงค์ เห็นคุณค่าของตนเอง มีวินัยและปฏิบัติตนตามหลักธรรมของพระพุทธศาสนา หรือศาสนาอื่นที่ตนนับถือ ยึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
2.มีความรู้อันเป็นสากลและมีความสามารถในการสื่อสาร การคิด การแก้ปัญหา การใช้เทคโนโลยีและมีทักษะชีวิต
3.มีสุขภาพกายและสุขภาพจิตที่ดี มีสุขนิสัยและรักการออกกำลังกาย
4.มีความรักชาติ มีจิตสำนึกในการเป็นพลเมืองไทยและพลโลก ยึดมั่นในวิถีชีวิตและปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
5.มีจิตสำนึกในการอนุรักษ์วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย การอนุรักษ์และพัฒนาสิ่งแวดล้อม มีจิตสาธารณะที่มุ่งเน้นทำประโยชน์และสร้างสิ่งที่ดีงามในสังคม และอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีความสุข

หลักสูตรฯ 2551 วัดผลการเรียนรู้อย่างไร

ความรู้เบื้องต้นประเด็น ดังนี้

1.เปรียบเทียบเรื่องการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ หลักสูตรฯ2544 กับหลักสูตร 2551

ประเด็น	หลักสูตรฯ 2544	หลักสูตรฯ 2551
1.การวัดและประเมินผล	วัดตามผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง	ตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด
2.ระดับการประเมิน	วัดผล 3 ระดับ คือ - ระดับชั้นเรียน - ระดับสถานศึกษา - ระดับชาติ	วัดผล 3 ระดับ คือ - ระดับชั้นเรียน - ระดับสถานศึกษา - ระดับเขตพื้นที่ - ระดับชาติ
3.เกณฑ์การผ่าน/จบ	สพฐ.กำหนดบางส่วน ส่วนที่เหลือ สถานศึกษาเป็นผู้กำหนด	สพฐ.กำหนดเกณฑ์แกนกลางเป็น ข้อกำหนด

2.หลักการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ ตามหลักสูตร ฯ 2551

ส่วนของหลักการเน้นในเรื่องของกระบวนการเก็บรวบรวม ตรวจสอบ ตีความผลการเรียนรู้

และพัฒนาการด้านต่าง ๆของผู้เรียนตามมาตรฐานและตัวชี้วัด เพื่อนข้อมูลไปใช้ในการพัฒนาผู้เรียน

ตลอดจนใช้ในการตัดสินผลการเรียน

การประเมินเพื่อพัฒนาการเรียนรู้ (Formative assessment) เป็นการประเมินที่ควรจะเกิดขึ้นใน

ห้องเรียนทุกวันเพื่อหาจุดเด่น จุดด้อยที่ต้องปรับปรุง ส่วนการนำผลมาตัดสิน(Summative assessment)

ใช้เมื่อจบหน่วยการเรียนหรือจบรายวิชา

3.องค์ประกอบของการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ ตามหลักสูตรฯ2551

องค์ประกอบของการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ยังคงเป็น 4 ด้านเหมือนหลักสูตรฯ2544 คือ

1.การประเมินตามรายกลุ่มสาระการเรียนรู้

2.การประเมินการอ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียน

3.การประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์

4.การประเมินกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน

แต่เพิ่มรายละเอียดปลีกย่อยคือการประเมินรายวิชา/รายกลุ่มสาระการเรียนรู้ แต่เดิม(หลักสูตรฯ2544)

ต้องประเมินผลการเรียนรู้ทุกข้อและต้องผ่านทุกข้อ แต่ในหลักสูตรฯ2551ต้องประเมินตัวชี้วัดรายปีทุก

ตัวและผ่านตัวชี้วัดตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนด แต่ต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 ของแต่ละรายวิชา

การประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์กำหนดได้กำหนดคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียนไว้ 8 ข้อ

คือ 1.รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ 2.ซื่อสัตย์ สุจริต 3.มีวินัย 4.ใฝ่เรียนรู้ 5.อยู่อย่างพอเพียง

6.มุ่งมั่นในการทำงาน 7.รักความเป็นไทย 8.มีจิตสาธารณะ

คุณลักษณะดังกล่าวเป็นข้อบังคับสถานศึกษาอาจเพิ่มเติมได้ตามความต้องการของตน

การประเมินกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน ยังคงในเรื่องของการแนะแนว และกิจกรรมนักเรียนไว้ ส่วนที่

เพิ่มเติมและเป็นข้อกำหนดให้ปฏิบัติและวัดผลด้วยคือกิจกรรมเพื่อสังคมและสาธารณะประโยชน์ ที่

กำหนดให้จัดสรรเวลาในการปฏิบัติ ดังนี้

ระดับประถมศึกษา (ป.1-6) รวม 6 ปี จำนวน 60 ชั่วโมง

ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น(ม.1-3) รวม 3 ปี จำนวน 45 ชั่วโมง

ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.4-6) รวม 3 ปี จำนวน 60 ชั่วโมง

4.เกณฑ์การวัดและประเมินผลการเรียนรู้

เกณฑ์การวัดและประเมินผลกรเรียนรู้ในแนวปฏิบัติไม่มีความแตกต่างมากนัก แต่หลักสูตร

แกนกลางระบุรายละเอียดสำคัญ ๆไว้ให้เป็นแนวปฏิบัติมากขึ้นกว่าเดิม ขอนำเสนอโดยแบ่งเป็นระดับ

การศึกษา ดังนี้

1.ระดับประถมศึกษา

1.1การตัดสินผลการเรียน ให้สถานศึกษากำหนดหลักเกณฑ์การวัดและประเมินผลการเรียนรู้

เพื่อตัดสินผลการเรียนรู้ของผู้เรียน ดังนี้

1) ผู้เรียนต้องมีเวลาเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 ของเวลาเรียนทั้งหมด

2) ผู้เรียนต้องได้รับการประเมินทุกตัวชี้วัดและผ่านตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนด

3) ผู้เรียนต้องได้รับการตัดสินผลการเรียนทุกรายวิชา

4) ผู้เรียนต้องได้รับการประเมินและมีผลการประเมินผ่านตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนดใน

การอ่าน คิดวิเคราะห์ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน

1.2การให้ระดับผลการเรียน การให้ระดับผลการเรียนระดับประถมศึกษาสามารถให้ระดับผล

การเรียนหลายวิธี เช่น ให้เป็นระดับ ( 8 ระดับ ) หรือระดับคุณภาพปฏิบัติของผู้เรียนเป็นระบบตัวเลข

ระบบตัวอักษร ระบบร้อยละ และระบบที่ใช้คำสำคัญที่สะท้อนมาตรฐาน

1.3การเลื่อนชั้น ใช้แนวทางเดียวกับการตัดสินผลการเรียน

1.4การเรียนซ้ำชั้น ในหลักสูตรฯ2551 กำหนดว่าหากผู้เรียนไม่ผ่านรายวิชาจำนวนมากและมี

แนวโน้มว่าจะเป็นปัญหาต่อการเรียนในระดับชั้นที่สูงขึ้น สถานศึกษาอาจตั้งคณะกรรมการพิจารณาให้

เรียนซ้ำชั้นได้ ทั้งนี้ให้คำนึงถึงวุฒิภาวะและความรู้ความสามารถของผู้เรียนเป็นสำคัญ

อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่ผู้เรียนขาดคุณสมบัติข้อใดข้อหนึ่ง สถานศึกษาอาจใช้ดุลยพินิจให้เลื่อน

ชั้นได้ หากพิจารณาเห็นว่า

1)ผู้เรียนมีเวลาเรียนไม่ถึงร้อยละ 80 อันเนื่องมาจากสาเหตุจำเป็น หรือเหตุสุดวิสัย แต่มี

คุณสมบัติตามข้ออื่น ๆ ครบ

2)ผู้เรียนผ่านมาตรฐานและตัวชี้วัดไม่ถึงเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนดในแต่ละรายวิชาและเห็น

ว่าสามารถสอนซ่อมเสริมได้ในปีการศึกษาถัดไปและมีคุณสมบัติข้ออื่น ๆ ครบถ้วน

3)ผู้เรียนชั้นประถมศึกษาปีที่1-3 มีผลการประเมินกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทยและ

คณิตศาสตร์อยู่ในเกณฑ์พอใช้ และผู้เรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6 มีผลการประเมินกลุ่มสาระการ

เรียนรู้ภาษาไทย คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และสังคมศึกษาฯ อยู่ในเกณฑ์ผ่าน

1.5การสอนซ่อมเสริม ให้ถือว่าการสอนซ่อมเสริมเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการจัดการเรียนรู้

เป็นการสอนที่นอกเหนือจากแผนการจัดการเรียนรู้ มีวัตถุประสงค์ให้ผู้เรียนบรรลุมาตรฐานที่กำหนด

1.6การจบระดับประถมศึกษา

1)ผู้เรียนเรียนรายวิชาพื้นฐานและรายวิชา/กิจกรรมเพิ่มเติม ตามโครงสร้างเวลาเรียนที่หลักสูตร

แกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนด

2)ผู้เรียนต้องมีผลการประเมินรายวิชาพื้นฐานผ่านเกณฑ์กรประเมินตามที่สถานศึกษากำหนด

3)ผู้เรียนมีผลการประเมินการอ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียน ในระดับผ่านเกณฑ์การประเมิน

ตามที่สถานศึกษากำหนด

4)ผู้เรียนมีผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ในระดับผ่านเกณฑ์การประเมินตามที่

สถานศึกษากำหนด

5)ผู้เรียนเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนและมีผลการประเมินผ่านเกณฑ์การประเมินตามที่

สถานศึกษากำหนด

2.ระดับมัธยมศึกษา

2.1การตัดสินผลการเรียน การตัดสินผลการเรียนในระดับมัธยมศึกษามีการตัดสินในหลาย

ลักษณะคือ การผ่านรายวิชากำหนดเป็นภาคเรียน การเลื่อนชั้นปีกำหนดเป็นปีการศึกษาและการจบ

ระดับชั้นกำหนดเป็นระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย หลักเกณฑ์การวัดและ

ประเมินผลการเรียนรู้เพื่อตัดสินผลการเรียนของผู้เรียนตามหลักสูตรฯ มีดังนี้

1)ตัดสินผลการเรียนเป็นรายวิชา ผู้เรียนต้องมีเวลาเรียนตลอดภาคเรียนไม่น้อยกว่า ร้อยละ 80

ของเวลาเรียนทั้งหมดในรายวิชานั้น ๆ

2)ผู้เรียนต้องเรียนได้รับการประเมินทุกตัวชี้วัดและผ่านตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนด

3)ผู้เรียนต้องได้รับการตัดสินผลการเรียนทุกรายวิชา

4)ผู้เรียนต้องได้รับการประเมินและมีผลการประเมินตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนดในการ

อ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน

2.2การให้ระดับผลการเรียน ในการตัดสินเพื่อให้ได้ระดับผลการเรียนรายวิชาของกลุ่มสาระ

การเรียนรู้ ให้ใช้ตัวเลขแสดงระดับผลการเรียนเป็น 8 ระดับ

รายวิชาที่จะนับหน่วยกิตได้จะต้องได้ระดับผลการเรียนตั้งแต่ 1 ขึ้นไป

2.3การจบระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

1)ผู้เรียนเรียนรายวิชาพื้นฐานและเพิ่มเติมไม่เกิน 81 หน่วยกิต โดยเป็นรายวิชาพื้นฐาน 63

หน่วยกิต และรายวิชาเพิ่มเติมตามที่สถานศึกษากำหนด

2)ผู้เรียนต้องได้หน่วยกิตตลอดหลักสูตรไม่น้อยกว่า 77 หน่วย โดยเป็นรายวิชาพื้นฐาน 63

หน่วยกิต และรายวิชาเพิ่มเติมไม่น้อยกว่า 14 หน่วยกิต

3)ผู้เรียนมีผลการประเมินการอ่าน คิดวิเคราะห์และเขียน ในระดับผ่านเกณฑ์การประเมินตามที่

สถานศึกษากำหนด

4)ผู้เรียนมีผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ในระดับผ่านเกณฑ์การประเมินตามที่

สถานศึกษากำหนด

5)ผู้เรียนเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนและมีผลการประเมินผ่านเกณฑ์การประเมินตามที่

สถานศึกษากำหนด

2.4การจบระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

1)ผู้เรียนเรียนรายวิชาพื้นฐานและเพิ่มเติมไม่น้อยกว่า 81 หน่วยกิต โดยเป็นรายวิชาพื้นฐาน 39

หน่วย และรายวิชาเพิ่มเติม ตามที่สถานศึกษากำหนด

2)ผู้เรียนต้องได้หน่วยกิตตลอดหลักสูตรไม่น้อยกว่า 77 หน่วยกิต โดยเป็นรายวิชาพื้นฐาน 39

หน่วยกิต และรายวิชาเพิ่มเติมไม่น้อยกว่า 38 หน่วยกิต

3)ผู้เรียนมีผลการประเมินการอ่าน คิดวิเคราะห์และเขียน ในระดับผ่านเกณฑ์การประเมินตามที่

สถานศึกษากำหนด

4)ผู้เรียนมีผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ในระดับผ่านเกณฑ์การประเมินตามที่

สถานศึกษากำหนด

5)ผู้เรียนเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนและมีผลการประเมินผ่านเกณฑ์การประเมินตามที่

สถานศึกษากำหนด

นอกเหนือจากหลักเกณฑ์กว้าง ๆที่กำหนดไว้แล้ว การวัดและประเมินผลในระดับมัธยมศึกษา

ยังมีรายละเอียดที่ขอนำเสนอเป็นหัวข้อให้ทราบเบื้องต้นคือ

1.ผลการเรียนที่มีเงื่อนไข ได้แก่ “มส” “ร” “ผ” และ “มผ”

2.การเปลี่ยนผลการเรียน “0”

3.การเปลี่ยนผลการเรียน “ร”

4.การเปลี่ยนผลการเรียน “มส”

5.การเปลี่ยนผลการเรียน “มผ”

6.การเลื่อนชั้น

7.การเรียนซ้ำชั้น

8.การสอนซ่อมเสริม

5.การเทียบโอนผลการเรียน

สถานศึกษาสามารถเทียบโอนผลการเรียนของนักเรียนที่เรียนรู้จากสถานศึกษาได้ในกรณีต่างๆ

ได้แก่ การย้ายสถานศึกษา การเปลี่ยนรูปแบบการศึกษา การย้ายหลักสูตร การละทิ้งการศึกษา และขอ

กลับเข้ารับการศึกษาต่อ การศึกษาจากต่างประเทศและขอกลับเข้ารับการศึกษาต่อในประเทศ

นอกจากนี้ยังสมารถเทียบโอนความรู้ ทักษะ ประสบการณ์ จากแหล่งการเรียนรู้อื่น ๆ เช่นสถาน

ประกอบการ สถาบันทางศาสนา สถาบันการฝึกอบรมอาชีพ การศึกษาโดยครอบครัว

ในเรื่องของการถ่ายโอนมีรายละเอียดค่อนข้างมาก ควรศึกษาเอกสารเพิ่มเติม

6.เอกสารหลักฐานการศึกษา ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช2551

6.1 เอกสารหลักฐานการศึกษาที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนด ได้แก่

1)ระเบียนแสดงผลการเรียน (ปพ.1)

2)ประกาศนียบัตร (ปพ.2)

3)แบบรายงานผู้สำเร็จการศึกษา (ปพ.3)

6.2เอกสารหลักฐานการศึกษาที่สถานศึกษากำหนด ได้แก่

1)แบบบันทึกผลการเรียนประจำวิชา

2)แบบรายงานประจำตัวนักเรียน

3)ระเบียนสะสม

7.ภารกิจเบื้องต้นของสถานศึกษาในเรื่องงานวัดและประเมินผลการเรียนรู้

ภารกิจหลักที่ต้องเร่งทำคือ การจัดทำระเบียบการวัดและประเมินผลของสถานศึกษา โดย

โครงสร้างของระเบียบการวัดและประเมินผลของสถานศึกษาควรประกอบด้วย

-ปก

-คำนำ

-สารบัญ

ตอนที่ 1 ระเบียบสถานศึกษาว่าด้วยการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษา

ขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551

ส่วนแรก ประกาศการใช้ระเบียบ

หมวดที่ 1 หลักการวัดและประเมินผลการเรียน

หมวดที่ 2 วิธีการวัดและประเมินผลการเรียน

หมวดที่ 3 เกณฑ์การวัดและประเมินผลการเรียน

หมวดที่ 4 การเทียบโอนผลการเรียน

หมวดที่ 5 เอกสารหลักฐานการศึกษา

หมวดที่ 6 บทเฉพาะกาล

ตอนที่ 2 คำอธิบายระเบียบสถานศึกษาว่าด้วยการวัดและประเมินผลการเรียน ตามหลักสูตรแกนกลาง

การศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551

ตอนที่ 3 อื่น ๆ (ถ้ามี)

- เอกสารหลักฐานที่สถานศึกษาต้องจัดทำ หรือตัวอย่าง

- ระเบียบ คำสั่ง ที่เกี่ยวข้อง

ในเบื้องต้นขอนำเสนอประเด็นกว้าง ๆ ให้แก่ศึกษานิเทศก์ โรงเรียนที่เกี่ยวข้องได้ศึกษา เตรียมการ

ตรวจสอบ หรือปรับแนวทางระเบียบเดิมให้สอดคล้องกับหลักสูตรฯ2551 ในโอกาสต่อไปคงได้

จัดทำหรือหาข้อตกลงร่วมกัน เพื่อนำสู่การปฏิบัติต่อไป

ข้อมูลจาก...”เรื่องหลักสูตรฯ 2551 วัดผลการเรียนรู้อย่างไร”

    โดย ดุสิต หังเสวก   ศึกษานิเทศก์ สพท.นครปฐม เขต 1